Col de la Pierre-Saint-Martin et tribut des Trois Vaches

Arette

Elke 13 juli wordt op de col de la Pierre-Saint-Martin, aan de grens tussen de Béarn en Navarra, een ritueel herhaald dat wordt gepresenteerd als het oudste nog geldende verdrag in Europa. De burgemeesters van zes gemeenten van de vallei van Barétous en de alcaldes van vier gemeenten van de vallei van Roncal komen samen bij grenssteen 262. De alcalde van Isaba vraagt de Béarnese burgemeester driemaal of hij bereid is het tribuut te betalen, en deze antwoordt „si señor”. Daarna leggen allen de rechterhand op de steen en roept men „Pax avant” uit, vrede voortaan. Volgens de inventaris van het immaterieel erfgoed herinnert de ceremonie aan de uitspraak van Ansó van 1375, die een einde maakte aan twee jaar geweld, in 1373 ontstaan uit een herdersruzie over het water en de weiden van de pic d'Arlas. De uitspraak zegt dat de inwoners van Barétous al koeien gaven. Volgens de overlevering die Wikipedia EN meldt, zou een Barétous-aanvoerder met vier oren, een cagot, in de strijd zijn gedood. Het oudste spoor van de ceremonie dateert van 1477. Tegenwoordig vervangt een cheque de vaarzen; in ruil mogen de herders van Barétous van 13 juli tot 9 augustus hun vee laten grazen op de zuidhelling van de pic d'Arlas. De col is vóór alles een grensplek waar elke zomer een vrede wordt vernieuwd.

Toegang: Vrij: een weg stijgt naar de col (in de jaren 1960 aan Spaanse zijde aangelegd, daarna aan Franse zijde verbonden toen het skioord Arette-La Pierre-Saint-Martin werd gebouwd). Op 13 juli is de ceremonie openbaar en druk bezocht; het uur verschilt per bron (omstreeks 10 u of omstreeks middag), te controleren bij het toeristenbureau van de vallei. Coördinaten: col in OpenStreetMap; de exacte positie van grenssteen 262 is niet gecontroleerd.

Openingstijden en toegang zijn indicatief: controleer ze voor vertrek.

Omgevingsgeluid